मेन स्ट्रीटमा कुदिरहेकी स्वास्नीमान्छे, नितान्त नवीन र सशक्त स्वर

गिरि राज पोख्रेल काव्यमीमांसकत्रय एउटा घतानी, प्रा.डा. कृष्णराज र अन्य दुईओटा गिरिगोविन्दामरबाट समालोचकीय वर्धनप्राप्त कवि डा. दामोदर पुडासैनी किशोर विरचित एउटा काव्यकृति मेन स्ट्रीटमा कुदिरहेकी स्वास्नीमान्छे एउटा वैकृत श्रोतबाट- यद्यपि आवरणाभ्यन्तर पृष्ठमा प्रस्तुत प्रकरणकारको नाममा कवि-हस्ताक्षरयुक्त-  हस्तगत हुँदा र उही वैकृत-द्वैतीयिक-माध्यमिक श्रोतबाट पूर्वोदित काव्यकृतिमाथि केही लेखिदिने-बोलिदिने व्याजेन सङ्क्रमित आग्रहको निष्पत्ति हुनेछ प्रस्तुत प्रकरण । यहाँ […]

Continue Reading

‘मौन आवाज’: तिख्खर गजलहरूको संग्रह (समीक्षा)

ईश्वर पोखरेल गजल नेपाली साहित्यमा एक उर्वर विधाका रूपमा देखिएको छ । यसलाई कविताको लघु रूप मानिएको छ । गजलको उद्भव अरबी भाषामा भएको मानिन्छ । यसको धेरै अभ्यास उर्दू र फारसी भाषामा भयो । प्रारम्भमा यसलाई नायिकाको सौन्दर्य र उस प्रतिको प्रेमको वर्णन हुने छोटो कवितात्मक अभिव्यक्तिका रूपमा लिने गरिएको हो । गजलमा ५ […]

Continue Reading

बहुआयामिक अर्थ बोकेको ‘आगोको बीउ’

अनिता कोइराला नेपाली साहित्यमा नयाँघरेको कलमको मसी निकै अर्थपूर्ण छ । नयाँघरेद्वारा लिखित पुस्तकहरूको सूचि लामो छ । उनले प्राप्त गरेका पुरस्कारहरू पनि दर्जनौँ छन् । आगोको बीउ उनको उन्नाइसौँ कृति हो । नयाँघरेका निबन्धहरू निजात्मक अनुभवमा आधारित छन् । आफूले देखेको ठाउँ, घटना, विषयबस्तु र भूगोलले जब हृदय छुन्छ तब लेख्छन् पाठकलाई मोहित पार्ने […]

Continue Reading

यात्रीहरूमा समर्पित ‘यात्राको लय’

सुमन थापा सङ्गम समर्पणबाट नै सुरु गरौं, प्रदिप सापकोटाले यो कृति यात्रामा भेटिएका सम्पूर्ण पात्रहरूलाई समर्पण गरेकोमा सबैभन्दा खुसी महसुस भयो । ती पात्र म, तपाईं, हामी जो पनि हुन सक्छौं । हामी प्रति समर्पण गरिएको कृति कम रोचक छैन । एकएक गरि सबै शीर्षकभित्र छिर्दा आफ्नो जन्मथलोको बारेमा लेखिएका शब्दहरूले निक्कै हर्षित बनें । […]

Continue Reading

एउटा अनौठो लघु निबन्ध सङ्ग्रह

डा देवचन्द्र सुब्बा नेपाली विभाग, सिक्किम विश्वविद्यालय   लगभग दुई वर्षअघि भाषाकै कार्यक्रम लिएर असम पुगेको थिएँ। उदालगुडी र विश्वनाथ चारआलीमा भाषाको दुई दिवसीय कार्यशाला थियो। प्रोफेसर कविता लामा गुरुआमा र म उक्त कार्यक्रममा सहभागी बनेका थियौँ। त्यस बेला असमका धेरै जना साहित्यकार, लेखहरूसँग हाम्रो परिचय भएको थियो। धेरै जना आत्मीय बनेका थिए अनि वहाँहरूले […]

Continue Reading

‘राराको डिलमा’ नेपाली नियात्राको सुन्दर तोरण

प्रा. कपिल अज्ञात लालित्यपूर्ण प्रस्तुतिमा मनोरम भाव पस्किएका छन्, प्राकृतिक वस्तुलाई मानवीकरण गरी चित्रणको रम्यता प्रस्तुत गरेका छन् । रारालाई मुक्तकण्ठले प्रशंसा गर्दै नियात्राकार भन्छन्: ‘हाम्रो सम्पत्ति भनेकै प्रकृति हो । रारा कुनै अप्सरा वा युवती होइन । यो त प्रकृतिको अनुपम उपहार हो । हाम्रो साझा सम्पत्ति हो । रारा हाम्रो गौरव हो, रारा […]

Continue Reading

पठन अनुभूतिः “वैकुण्ठ एक्सप्रेस”

प्रविण ढुङ्गेल एउटा अद्भुत, फरक अनि विचित्र मार्काको नाट्य-शिल्प लागेको हो मोहनराज शर्माको वैकुण्ठ एक्सप्रेस नाटक पढ्दा । श्याम ब्यङ्ग्य, प्रयोगवादी कथा लेखन शैली अनि स्वैर-काल्पनिकताको मिठो मिश्रण भएको नाटक हो यो। वि.सं. २०४२ सालमा प्रकाशित उनको यस कृतिले २०४२ सालमै मदन पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो। किताब खोज्न पनि खुब पापड पेल्न परेको थियो यो। […]

Continue Reading

‘सुकिला मान्छेको सामूहिक मृत्यु’ भित्र कवि ढुँगाना

चिन्तामणि दाहाल प्रेम, विद्रोह,आक्रोश,व्यंग्य,पीडा,अतृप्ती,आशा, निराशा,विरोधाभास,जागरण  र अस्तित्व जस्ता मानवीय स्वभावका प्रतिनिधिका रुपमा संग्रहित भावना समेटेका कविताहरुको संगालो हो,राजेश ढुंगानाको ‘सुकिला मान्छेको सामूहिक मृत्यु’ । संग्रहको  नाम राखिएको कुरा पुष्टि गर्न कविता ‘सुकिला मान्छेको सामूहिक मृत्यु’ पनि समेटिएको छ,यस संगालोमा । यस संगालोमा लामा, छोटा र संक्षिप्त गरी ५५ वटा कविता संग्रहित छन् । कविता संग्रहको […]

Continue Reading

रण काफ्लेको रैथाने उपन्यासमा आञ्चलिक समस्या

 नवीन पौड्याल १, विषयप्रवेश नेपाली साहित्यमा रण काफ्लेको नाम पनि चर्चित बनेको छ। रणबहादुर छेत्रीको साहित्यिक नाम रण काफ्ले हो। उनी असमको कार्बी आङ्लङ जिल्लाको मुगासाङ भन्ने ठाँउमा ३० जून, १९६९ मा जन्मेका हुन् । उनको पिताको नाम जयबहादुर छेत्री र माताको नाम पवित्र माया देवी रहेको छ । उनले हिन्दी साहित्यमा स्नातकोत्तरसम्म अध्ययन गरेका […]

Continue Reading

नारी मनोविज्ञानको चोटिलो उपन्यास अतृप्ति

भानुभक्त खनाल, गरामनी, झापा प्रजातन्त्र स्थापनापछि पनि रहेका अनेकौं वेथिति र विकृतिहरूका विरुद्ध भएका विभिन्न आन्दोलनहरूबाट विद्यार्थीमा परेको प्रभाव र समाजमा त्यसले ल्याएको सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक परिवर्तनलाई यस कृतिले समेटेको छ । साथै मानव मनमा रहने मनोविज्ञानको फ्रायडीय पक्ष पनि मज्जाले उघारिएको छ । सामाजिक तथा मनोवैज्ञानिक धरातलमा लेखिएको यो उपन्यासले पूर्वको तेह्रथुमबाट सुरु भएर […]

Continue Reading