Category: गद्य विविध

नवीन पौड्याल १.आमुख- साहित्य समाजको दर्पण हो। कुनै पनि समाजको जीवन्तता र सक्रियताको लक्षण त्यहाँ हुने साहित्यिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, राजनैतिक गतिविधिलाई मान्न सकिन्छ। अझ साहित्यिक कार्यकलापले समाजको सर्वाङ्गीण सक्रियता झल्किन्छ। साहित्यमा समाजको उन्नति, अवनती, विकास, विकृति इत्यादि सबै पक्षहरूको प्रतिबिम्बन हुन्छ। यदि कुनै समाजलाई चिन्नु हो भने पहिले त्यस समाजको साहित्य कस्तो छ, कति सम्पन्न […]

 गोविन्द बहादुर कुँवर यतिखेर सुरेश शाही र इब्सन सञ्यालको देउडा ´गीत चल गोविन्दे हिट भएको छ । गीत सुदूर पश्चिममा मात्र हैन सबै क्षेत्रमा भाइरल भएको छ । गीत मीठो छ, सुनि रहुँ लाग्ने ! मलाई पनि मन पर्ने गीत हो । इब्सन मलाई मन पर्ने कलाकार हुन्, उनका गीत सुन्दै आएको छु । सुरेश […]

नवीन पौड्याल (प्रस्तुत आलेख २५ र २६ नोभम्वर २०१६ मा परिमल स्मृति महाविद्यालयद्वारावआयोजित राष्ट्रिय सङ्गोष्ठीमा प्रस्तुत गरिएको कार्यपत्रको सम्पादित प्रस्तुति हो-सं) १, आमुख भारतमा नेपाली साहित्य एउटा समृद्धशील साहित्य बन्दै आएको छ। दिनानुदिन रूपमा विभिन्न विधाका पुस्तक, पत्रिका आदिको प्रकाशन, मासिक र सामयिक साहित्य गोष्ठीको आयोजना, साहित्यिक पुरस्कार वितरण, साहित्यिक संघ-संस्था जस्ता गतिविधि विचार्दा नेपाली […]

शीतल गिरी अब हामी नेपाली लोकवार्ता तेस्रो राष्ट्रिय सङ्गोष्ठीमा सहभागीहरूले बैतडी जिल्लाको केही महत्वपूर्ण स्थानको दृश्यावलोकन गर्न मात्र बाँकी थियो । बैतडी जाने क्रममा डडेलधुराको उग्रतारा मन्दिर अवलोकन गरेको सम्झना आइरहेको छ । हामी डोटीमा कार्यक्रम समाप्त गरेर खाना खाएर बाटो लागेका थियौं । पुरातात्त्विक, धार्मिक र ऐतिहासिक महत्त्वका बस्तुहरूको बारेमा लेखिएन भने यथार्थ बदलिदैं […]

नरेन्द्रराज पौडेल  मोफसलमा हराएको एउटा मध्यम वर्गीय अनाम नागरिकको रिटायर्ड जीवन ! कहिल्यै नदेखेको,भेउ नपाइँदो अँध्यारो उत्तरार्द्ध ! पहिले जीवन भुवा जस्तै हल्का थियो, हिजोआज छिनछिनै झन्झन् ओसिलो र बोझिल बन्दै आएछ । चरी जस्तै भुरुरुर्र उड्ने काया दिनानुदिन भद्दा, असजिलो र अलाख लाग्ने भएछ । आफैँ आफूलाई अप्ठ्यारो प्रतीत भइदिने रहेछ । आफ्नै कायातरु […]

नवीन पौड्याल नेपाली समाजको मौलिक धार्मिक पन्थ हो जोसमनि पन्थ। यसका प्रवर्तक शशिधर उपाध्याय पौडेल थिए, जो नेपाली मूलका थिए। तिनको दोस्रो पीँढीका सन्त हुन ज्ञानदिल दास। शशिधरपछि जोसमनि मतलाई अझै बढाउने, प्रचार गर्ने, व्याख्या गर्ने, लोकप्रिय तुल्याउने एकजना प्रमुख सन्त ज्ञानदिल दास थिए। उनले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन नै जोसमनि सम्प्रदायको प्रचार-प्रसार, सम्वर्द्धन र सुधारमा […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ नेपाली साहित्यको विकासमा डुवर्सको योगदान उल्लेखनीय छ। यहाँबाट पनि साहित्यका विभिन्न विधा उपविधा सिर्जनमा सक्रियता पाइन्छ। यसैगरी समालोचनाको स्वर गुञ्जिन लागेको छ। डुवर्सभित्र धेरै सिर्जनात्मक कृतिहरू प्रकाशित भइरहेका छन्। ती प्रकाशित केही कृतिहरूको समीक्षण र मूल्याङ्कन थोरै मात्रामा भए पनि भइरहेका छन्। डुवर्सका आफ्नै संसार छ, आफ्नै सामाजिक, सांस्कृतिक, आर्थिक, भाषिक, राजनैतिक, […]

सीताराम उप्रेती कुनै बेला नागरिकतामा नाम बिग्रिएको कुराको चर्चा व्याप्त थियो । सुदूर पश्चिममा विशेषगरी दलित समुदायमा देखिएको यो समस्यालाई सञ्चार माध्यमहरूले बाहिर ल्याएपछि यसको चर्चा विशेष रूपले भएको थियो । त्यसको रोग पूर्वतिर सर्न थाल्यो झापा र मोरङका आदिवासी सतार जातिहरूमा । अनि गृह मन्त्रालयले यसलाई सच्याउनका लागि जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूलाई आवश्यक प्रक्रिया पुरागरी […]

नवीन पौड्याल प्रभो! मान्छेमा कीर्ति लिप्सा भन्ने कुरा पनि पनि लागु औषधीको जस्तै हुँदो रहेछ। नभई नहुने, नहुँदा तलतल लाग्ने। यसका लागि मान्छेले अचम्म- अचम्मका करतुत र तमासा देखाउँछन्। कोही दश तले बिल्डिङ्बाट फाल हान्छन् त कोही आफ्नो टुप्पीले ट्रक तान्छन्। कोही दाह्रीमा मौरी पाल्छन् ता कोही ब्लेड र बोतल चबाउँछन्। हन!मान्छेलाई के के सम्म […]

नवीन पौड्याल नेपाली साहित्यमा नयाँ नयाँ साहित्यकारहरू दिनदिनै देखा पर्दैछन्। यो राम्रो लक्षण हो। कोही सेवानिवृत्त भएपछि साहित्य सिर्जनामा देखा पर्दछन् । सिक्किम भूमि पनि नेपाली साहित्यको फूल फुलाउन उर्वर स्थान हो। यहाँका मानिसहरूका विभिन्न अनुभूतिलाई साहित्यिक सिर्जनाको फूल फुलाइन्छ। सिक्किमको सरकार नै साहित्य र साहित्यकारप्रेमी छ। त्यहाँका विगत र वर्तमान सरकारले साहित्यकारले प्रोत्साहन दिन […]