Category: गद्य विविध

(हालै २ नोभेम्वर २०२६ मा  भारतको गुवाहाटी विश्वविद्यालयमा ‘पर्यावरणीय साहित्य: वर्तमान र भविष्यका सरोकार’ विषयक एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय पर्या-साहित्य सङ्गोष्ठी आधुनिक भाषा र साहित्य अध्ययन केन्द्रको सभागृहमा सम्पन्न भएको थियो । सोही सङ्गोष्ठीको प्रतिवेदन विश्वपरिक्रमाका पाठकहरूलाई प्रस्तुत छ-सम्पादक) डा.राजकुमार छेत्री, दार्जिलिङ । विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि, जलवायु परिवर्तन, जैविक विविधताको विनाश, प्राकृतिक स्रोतको अनियन्त्रित दोहन तथा पर्यावरणीय […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ आज उपन्यास विश्वको लोकप्रिय साहित्यिक विधाका रूपमा स्थापित भएको छ। यसको निश्चित स्वरूप निर्धारण गर्न कठिन भए पनि जीवन र जगत्का विविध पक्षको व्यापक चित्रण गर्नु यसको प्रमुख विशेषता हो। उपन्यासले सामाजिक यथार्थ, ऐतिहासिक घटना र मानव मनका सूक्ष्म अनुभूतिलाई समेट्दै जीवनको पुनःसिर्जना गर्दछ। साहित्यिक संरचना भनेको विभिन्न तत्त्वहरूको योजनाबद्ध र सौन्दर्यपूर्ण […]

— भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ मेघनाथ छेत्रीद्वारा लिखित ‘मन’ निबन्धात्मक लेखसङ्ग्रह सन् २०२१ मा पहिलोपटक प्रकाशित कृति हो। १६३ पृष्ठमा समेटिएको यस पुस्तकमा जम्मा २८ वटा लेख सङ्गृहीत छन्। आकारका दृष्टिले यो मध्यम आकारको पुस्तक हो। यसका प्रकाशक सोनादा, दार्जिलिङस्थित रमेश बन्धु प्रकाशन हुन् भने मुद्रणको कार्य सिलिगुडीस्थित ग्राफिक प्रिन्टिङ प्रेसमा गरिएको छ। पुस्तकको अक्षराङ्कन तथा आवरण […]

— भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ प्राचार्य मेघनाथ छेत्री लिखित विविध अध्ययन समीक्षात्मक लेखहरूको सङ्ग्रह हो। यस पुस्तकको प्रथम प्रकाशन सन् २०२४ को मे महिनामा भएको हो। पुस्तकका प्रकाशक रमेश बन्धु प्रकाशन, सोनादा, दार्जिलिङ रहेका छन् भने अक्षराङ्कन ज्ञानकुञ्ज बुक्स, खरसाङले गरेको छ। यसैगरी, पुस्तकको मुद्रण ग्राफिक्स प्रिन्टर्स, दुर्गागढी, सिलिगुडीमा गरिएको छ। जम्मा १५ वटा शीर्षक […]

 भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ साहित्यका विभिन्न विधामध्ये संस्मरण यस्तो विधा हो, जसले विगतका घटनाहरूलाई वर्तमानको स्मृतिसँग जोड्दै जीवनका सुखदुःख, आत्मीय सम्बन्ध, सङ्घर्ष, अनुभव र अनुभूतिहरूलाई अक्षरका माध्यमबाट जीवन्त बनाउँछ। समयको प्रवाहसँगै मानिसको जीवनबाट अनेकौँ घटना र व्यक्तिहरू टाढिँदै जान्छन्, तर तिनले मनमा छोडेका छापहरू भने स्मृतिका पानामा सुरक्षित रहिरहन्छन्। यिनै स्मृतिलाई साहित्यिक अभिव्यक्ति प्रदान गर्ने […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ १. आमुख – नेपाली साहित्यको मानचित्रमा कालिम्पोङ एउटा महत्त्वपूर्ण स्थान बनेको छ। यहाँबाट कथा, कविता, नाटक उपन्यास आदि धेरै मात्रामा प्रकाशित हुँदै आएको पाइन्छ। नेपाली संस्कृतिलाई कालिम्पोङले जोगाएर सुरक्षित राखेको छ। मानिसहरू आफ्नो कृषिकार्य गरेर आफ्नो भाषा, साहित्य, संस्कृतिक र आफ्ना परम्परागत सम्पदालाई कायम राखेका छन्। कालिम्पोङको नातिशीतोष्ण मौसम र प्राकृतिक सौन्दर्यअनुरूप […]

भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ साहित्य समाजको दर्पण मात्र होइन, समयको चेतना, प्रकृतिको आवाज र मानवीय अनुभूतिको अभिव्यक्ति पनि हो। कविताले मानिसको अन्तर्मनमा उठेका भावनालाई शब्द दिनुका साथै समाज, राजनीति, प्रकृति, संस्कृति र समसामयिक परिस्थितिमाथि प्रश्नसमेत उठाउँछ। यही दृष्टिले हेर्दा लेखनाथ खालिङद्वारा लिखित ‘हेन्खामा’ कवितासङ्ग्रह समकालीन नेपाली कविताको एउटा अर्थपूर्ण कृति बन्न पुगेको देखिन्छ। ‘हेन्खामा’ कवितासङ्ग्रह […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ सिर्जना र समालोचना साहित्यका एक–अर्काका पूरक हुन्। सिर्जनाविना समालोचनाको स्वतन्त्र अस्तित्व रहँदैन, किनकि समालोचनाको मूल आधार नै साहित्यिक सिर्जना हो। अर्कोतर्फ सिर्जना पनि समालोचना चाहिन्छ। यसलाई  पनि आफ्नो वास्तविक महत्त्व, गुण–दोष तथा साहित्यिक मूल्य स्थापित गर्न समालोचनाको उत्तिकै आवश्यकता पर्दछ। समालोचनाविनाको सिर्जना पूर्ण रूपमा फस्टाउन र व्यापक साहित्यिक संसारमा आफ्नो उचित स्थान बनाउन […]

भाष्कर मैनाली शर्मा दार्जिलिङ निरूपा छेत्री द्वारा लिखित कवितासङ्ग्रह मौनताको अनावरण यसै वर्ष २०२६ को अगस्ट महिनामा प्रकाशित भएको हो। यो कृति लेखिका को प्रथम कृति रहेको छ। जम्मा ८५ पृष्ठहरू र ४५ वटा कविताहरू भएको यो पुस्तक केही मझौला आकारको रहेको छ। यस पुस्तकका प्रकाशक निर्मल छेत्री रहेका छन् भने यस पुस्तकको मुद्रण ग्राफिक […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ परिचय : गीत भनेको आनन्दको स्रोत हो। प्रकृति नै गीतको अनन्त स्रोत हो। प्रकृतिमा नै गीत संगीत सिर्जना हुन्छ। चराचुरूङ्गीहरू स्वरहरूको मिठासपन, हावाको बेगबाट उब्जने मिठो आवाज आदि मान्छेले सभ्यताको प्रारम्भदेखि नै सुन्दै आएको हो। मान्छेले प्राकृतिक वस्तुहरूको धर्षणबाट नै बाजा बजाउने सिक्यो, गाउन सिक्यो। गीतले मानव मनलाई उद्वेलित तरङ्गित र आनन्दित बनाउँछ। […]