Category: गद्य विविध

भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ नेपाली साहित्यमा समय–समयमा यस्ता कृतिहरू प्रकाशित हुन्छन्, जसले केवल साहित्यिक स्वाद मात्र प्रदान गर्दैनन्, बरु समाज, प्रकृति, संस्कृति, इतिहास र मानवीय संवेदनाका अनेकौँ आयामहरूलाई एकैसाथ उजागर गर्ने सामर्थ्य राख्छन्। कवयित्री निरा सुब्बा नेचाली द्वारा लिखित ‘निकुञ्जराग’ त्यस्तै एक सशक्त काव्यकृति हो। सन् २०२६ मा पहिलोपटक प्रकाशित भएको यस कवितासङ्ग्रहमा १४४ पृष्ठभित्र […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ नेपाली कथा साहित्यमा नयाँ नयाँ कथाकार देखा पर्दैछन् भने पुराना कथाकार पनि उत्तिकै सक्रिय छन्। पुरानालाई नयाँ पुस्ताका कथाकारले पालो पनि दिंदैछन्। पहिलो, दोस्रो, तेस्रो, चौथो क्रमश¬¬¬¬ रूपमा चरण-उपचरण गरी नेपाली कथाको फाँट विस्तार भइरहेको पाउँछौं। यसो हुनु हाम्रो साहित्यको श्रीवृद्धिका निम्ति शुभ संकेत हो। नित्य नवीन चेतनाका कथाले हाम्रो विषयगत वैविध्य, […]

–भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ केकी एन. दारुवाला सन् १९३७ मा लाहोरमा जन्मेका भारतीय अङ्ग्रेजी कवि तथा प्रशासक हुन्। पारसी परिवारमा जन्मेका दारुवालाका पिता एन. सी. दारुवाला प्रहरी अधिकृत थिए भने आमाको नामबारे स्पष्ट जानकारी पाइँदैन। बाल्यकाल सन् १९४७ को भारत विभाजनको प्रभावले निकै प्रभावित भयो, जसका कारण परिवारले लाहोर छोडेर भारततर्फ सर्नुपरेको थियो। पिताको जागिरका […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ   १. आमुख – लोकसाहित्यबारे सामान्य चर्चा – मानिसको सुन्दर भावनाको सिर्जनात्मक अभिव्यक्तिको एउटा प्रमुख माध्यम साहित्य हो। साहित्यलाई पनि सामान्य साहित्य र लोकसाहित्य गरी दुई प्रमुख प्रकारमा वर्गीकरण गरिएको पाइन्छ। लोकबाट रचिएको साहित्यलाई लोकसाहित्य भनिन्छ। यो लोकजीवनको सरल, सहज र स्वाभाविक अभिव्यक्ति हो। लोकभाषा र लोकसाहित्य कुनै पनि भाषा-साहित्यको मूल आधार […]

  डीआर पोखरेल, चितवन कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान परिचय गराइराख्नुपर्ने नाम होइन । उहाँ नेपाली साहित्यका स्वनामधन्य स्रष्टा हुनुहुन्छ । उच्चतहको समालोचक, निवन्धकार र कवि समेत हुनुहुन्छ । यसपालि उहाँको शतवार्षिकी वर्ष हो । उहाँ बाँचिरहनु भएको भए १०० बर्षको हुनु हुन्थ्यो। आज उहाँको भौतिक शरीर हामीसँग छैन, केवल उहाँका कुशल कर्म र बिचारहरूमात्र हामीसँग रहेका छन् […]

भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ आनी छोइङ डोल्मा को जन्म सन् १९७१ जुन ४ तारिखमा नेपाल देशको राजधानी काठमाडौँमा भएको हो। उनी एक साध्वी तथा प्रसिद्ध गायिका हुन्। सानो उमेरदेखि नै उनले बौद्ध धर्मको मार्ग अपनाइन् र पछि संगीतको माध्यमबाट शान्ति र मानवताको सन्देश फैलाउन थालिन्। उनका गीतहरू प्रायः बौद्ध भजन र ध्यानसँग सम्बन्धित हुन्छन्, जसले […]

भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ । रुडयार्ड किप्लिङ एक प्रसिद्ध अंग्रेजी साहित्यकार हुन्, जसको जीवन र पारिवारिक परिवेशले उनको लेखनमा गहिरो प्रभाव पारेको छ। उनको जन्म ३० डिसेम्बर १८६५ मा मुम्बई/बम्बई मा भएको थियो। उनी ब्रिटिश शासनकालको भारतमा जन्मिएका थिए, जसले गर्दा उनले सानैदेखि भारतीय समाज, संस्कृति र वातावरणलाई नजिकबाट अनुभव गर्ने अवसर पाए। किप्लिङ एक […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ विषय प्रवेश नेपाली साहित्यमा विधापरक समालोचना निकै फस्टाएको छ। कविता, कथा, उपन्यास नाटक निबन्ध आदि एकेक विधामा दुई चारजना आधिकारिक विद्वान् र समालोचक हुन्छन्। ती सम्बन्धित विधाका सम्बन्धित विद्वानको मत, मान्यता र अड़ानलाई आधिकारिक मानिन्छ। नेपालीका यस्ता विधापरक समालोचकहरूले विधाको अध्ययनको फाँटको निकै विस्तार गरेका छन्। यस्तै नेपाली कथाविधाका आधिकारिक व्यक्तित्व हुन् […]

मुक्तिप्रसाद उपाध्याय, सिलगढ़ी “यस कृतिका सर्जकलाई म सानैदेखि मुक्ति भनेर बोलाउँदथिएँ। अहिले पनि पुछारमा भाइ शब्द जोड़ेर ‘मुक्तिभाइ’ भनेरै बोलाउने गर्छु। उनको किशोर अवस्था भनौँ बाल्यकालदेखि नै देख्दै आएको, भेट्दै आएको र उभय पक्षबाट पारिवारिक सम्बन्ध सरह माया साट्दै आएको छ भने, त्यहाँ मान मनिताका प्याउला शब्दभन्दा हँसिला रसिला चल्ती शब्द नै मनोग्राही हुन्छन् भन्ने […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ भारतीय नेपाली साहित्य अध्ययन समिति, वाराणसीको मुखपत्र ‘अयन’-को छैटौं अङ्क सन् १९९८ र प्राक् प्रकाशन, सलुवाबाट प्रकाशित गुप्त प्रधानको तेस्त्रो कथासङ्ग्रह ‘विराम चिह्नहरू’ (सन् २००२) मा सङ्ग्रहित ‘जङ्गली घोड़ा’ कथा विशेष गरी मनोविज्ञानमा रूचि राख्ने पाठकका निम्ति निकै रोचक र आकर्षक बनेको छ। गुप्त प्रधानका रतिरागात्मक परिपाटीका केही कथामध्ये प्रस्तुत ‘जङ्गली घोड़ा’ […]