Category: गद्य विविध

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ सिर्जना र समालोचना साहित्यका एक–अर्काका पूरक हुन्। सिर्जनाविना समालोचनाको स्वतन्त्र अस्तित्व रहँदैन, किनकि समालोचनाको मूल आधार नै साहित्यिक सिर्जना हो। अर्कोतर्फ सिर्जना पनि समालोचना चाहिन्छ। यसलाई  पनि आफ्नो वास्तविक महत्त्व, गुण–दोष तथा साहित्यिक मूल्य स्थापित गर्न समालोचनाको उत्तिकै आवश्यकता पर्दछ। समालोचनाविनाको सिर्जना पूर्ण रूपमा फस्टाउन र व्यापक साहित्यिक संसारमा आफ्नो उचित स्थान बनाउन […]

भाष्कर मैनाली शर्मा दार्जिलिङ निरूपा छेत्री द्वारा लिखित कवितासङ्ग्रह मौनताको अनावरण यसै वर्ष २०२६ को अगस्ट महिनामा प्रकाशित भएको हो। यो कृति लेखिका को प्रथम कृति रहेको छ। जम्मा ८५ पृष्ठहरू र ४५ वटा कविताहरू भएको यो पुस्तक केही मझौला आकारको रहेको छ। यस पुस्तकका प्रकाशक निर्मल छेत्री रहेका छन् भने यस पुस्तकको मुद्रण ग्राफिक […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ परिचय : गीत भनेको आनन्दको स्रोत हो। प्रकृति नै गीतको अनन्त स्रोत हो। प्रकृतिमा नै गीत संगीत सिर्जना हुन्छ। चराचुरूङ्गीहरू स्वरहरूको मिठासपन, हावाको बेगबाट उब्जने मिठो आवाज आदि मान्छेले सभ्यताको प्रारम्भदेखि नै सुन्दै आएको हो। मान्छेले प्राकृतिक वस्तुहरूको धर्षणबाट नै बाजा बजाउने सिक्यो, गाउन सिक्यो। गीतले मानव मनलाई उद्वेलित तरङ्गित र आनन्दित बनाउँछ। […]

लक्ष्मी उप्रेती, चेन्नई संसारमा भएका सबै प्राणीहरू हामीले देखेकै छैनौँ । मानव ज्ञानको सीमितता र संसारको विशाल आकारका कारण यस्तो भएको हो । यस संसारमा अनगिन्ती प्रकारका जीवजन्तु, सूक्ष्म जीव, वनस्पति र अन्य जीवनरूपहरू पनि छन् । मानिसले वैज्ञानिक अनुसन्धान र अनवरत खोजका माध्यमबाट धेरै प्रजातिहरू पत्ता लगाएको भए पनि पृथ्वीका सबै जीवहरूको प्रत्यक्ष अवलोकन […]

भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ गङ्गा शब्दको एक मात्र सर्वमान्य शाब्दिक अर्थ छैन, तर संस्कृत तथा परम्परागत व्याख्याअनुसार यसले निरन्तर बग्ने पवित्र जलधारालाई जनाउँछ। गङ्गालाई जीवनदायिनी, पवित्र तथा मानव सभ्यताको आधार मानिने नदीका रूपमा सम्मान गरिन्छ। हिन्दू धर्ममा गङ्गा केवल नदी मात्र नभई देवी गङ्गाको स्वरूप मानिने भएकाले यस शब्दले पवित्रता, शुद्धता, जीवन र मोक्षको प्रतीकात्मक […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धिमा भारतका दार्जिलिङ, सिक्किम र असमको ठुलो योगदान रहेको छ। यहाँबाट दिनानुदिन पुस्तक पत्रिका प्रकाशन, साहित्यिक भेला- गोष्ठी, साहित्यिक संस्था सक्रिय आदि सम्पन्न भइरहेका छन्। नयाँ नयाँ कवि लेखक देखा पर्दैछन्। अब भारतीय नेपाली साहित्य पूर्णतया विकसित भएको छ। अन्य छिमेकी ठुला ठुला भाषाका साहित्य जस्तै भारतको नेपाली साहित्य पनि […]

भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ नेपाली साहित्यमा समय–समयमा यस्ता कृतिहरू प्रकाशित हुन्छन्, जसले केवल साहित्यिक स्वाद मात्र प्रदान गर्दैनन्, बरु समाज, प्रकृति, संस्कृति, इतिहास र मानवीय संवेदनाका अनेकौँ आयामहरूलाई एकैसाथ उजागर गर्ने सामर्थ्य राख्छन्। कवयित्री निरा सुब्बा नेचाली द्वारा लिखित ‘निकुञ्जराग’ त्यस्तै एक सशक्त काव्यकृति हो। सन् २०२६ मा पहिलोपटक प्रकाशित भएको यस कवितासङ्ग्रहमा १४४ पृष्ठभित्र […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ नेपाली कथा साहित्यमा नयाँ नयाँ कथाकार देखा पर्दैछन् भने पुराना कथाकार पनि उत्तिकै सक्रिय छन्। पुरानालाई नयाँ पुस्ताका कथाकारले पालो पनि दिंदैछन्। पहिलो, दोस्रो, तेस्रो, चौथो क्रमश¬¬¬¬ रूपमा चरण-उपचरण गरी नेपाली कथाको फाँट विस्तार भइरहेको पाउँछौं। यसो हुनु हाम्रो साहित्यको श्रीवृद्धिका निम्ति शुभ संकेत हो। नित्य नवीन चेतनाका कथाले हाम्रो विषयगत वैविध्य, […]

–भाष्कर मैनाली शर्मा, दार्जिलिङ केकी एन. दारुवाला सन् १९३७ मा लाहोरमा जन्मेका भारतीय अङ्ग्रेजी कवि तथा प्रशासक हुन्। पारसी परिवारमा जन्मेका दारुवालाका पिता एन. सी. दारुवाला प्रहरी अधिकृत थिए भने आमाको नामबारे स्पष्ट जानकारी पाइँदैन। बाल्यकाल सन् १९४७ को भारत विभाजनको प्रभावले निकै प्रभावित भयो, जसका कारण परिवारले लाहोर छोडेर भारततर्फ सर्नुपरेको थियो। पिताको जागिरका […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ   १. आमुख – लोकसाहित्यबारे सामान्य चर्चा – मानिसको सुन्दर भावनाको सिर्जनात्मक अभिव्यक्तिको एउटा प्रमुख माध्यम साहित्य हो। साहित्यलाई पनि सामान्य साहित्य र लोकसाहित्य गरी दुई प्रमुख प्रकारमा वर्गीकरण गरिएको पाइन्छ। लोकबाट रचिएको साहित्यलाई लोकसाहित्य भनिन्छ। यो लोकजीवनको सरल, सहज र स्वाभाविक अभिव्यक्ति हो। लोकभाषा र लोकसाहित्य कुनै पनि भाषा-साहित्यको मूल आधार […]