Category: गद्य विविध

भाष्कर मैनाली शर्मा,दार्जिलिङ महर्षि वाल्मीकिको जन्म कहिले र कहाँ भएको हो भन्ने विषयमा स्पष्ट ऐतिहासिक प्रमाण भेटिँदैन, किनकि उनी अत्यन्त प्राचीन त्रेता युगका ऋषि मानिन्छन्। परम्परागत धार्मिक मान्यताअनुसार वाल्मीकिको जन्म त्रेता युगमै भएको विश्वास गरिन्छ, तर यसको ठ्याक्कै सन् वा समय निर्धारण गर्न सकिने कुनै प्रमाण छैन। उनीबारे प्रचलित कथनहरू विभिन्न ग्रन्थ तथा लोककथाहरूमा उल्लेखित […]

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ नेपाली कवितामा एउटा कहिले नमेटिने नाम हो बैरागी काइँला (पूरा नाम तिलविक्रम नेम्बाङ) उनी थोरै कविता लेखेर धेरै नाम कमाउने भाग्यशाली कवि हुन्। उनले थोरै कविता लेखे तर खँदिला, गम्भीर र उत्कृष्ठ लेखे, पाठकका निम्ति घतलाग्दो बिर्सन नसक्ने खालको लेखे। उनले नेपाली कवितामा आफ्नो युग हाँकेका थिए। उनी कलेजस्तरीय अध्ययन कालमा नै […]

विजय मल्लको नाटक “हामी बाँच्न सक्छौँ” त्रिभुवनचन्द्र वाग्ले, काठमाडौं नेपाली साहित्य, राजनीति तथा सामाजिक रूपान्तरणको इतिहासबारे सामान्य जानकारी राख्नेहरूलाई ऋद्धिबहादुर मल्ल (विसं १९५५–२०२५), जोरगणेश प्रेस, शारदा पत्रिका, गोविन्दबहादुर मल्ल‘गोठाले’(१९७०–२०६७) तथा विजय मल्ल (१९८२–२०५६) शब्द मात्र होइन, सन्देश लाग्छन् । साहित्य, राजनीति, सामाजिक तथा व्यावसायिक विविध कोणबाट हेर्दा नेपालको आधुनिकीकरणमा मल्ल परिवारले पु-याएको योगदान अविष्मरणीय छ […]

रजनी श्रेष्ठ, भर्जिनिया, अमेरिका मेरो बालापनको धमिलो याद ताजा भएर आयो । मेरो मनमस्तिकमा उहाँको स्मृती बल्झियो। उहाँ मेरो गुरु हुनुहन्थ्यो, नेपाली बिषय पढाउनु हुन्थो । उहाँको क्लासमा हामी सबै सजग भएर बस्थ्यौं । उहाँले पढाउनु हुँदा हामी सबै ध्यान दिएर पढ्थ्यौं।उहाँको पढाउने तरिका बैग्लै थियो। राम्रो राम्रो तर्क दिएर लेखाउनु हुन्थ्यो । त्यस समयमा […]

विजय मल्लः नेपाली साहित्यका बहुआयामिक स्रष्टा बालकृष्ण ‘पासा’, दोलखा  म पनि नेपाली साहित्यलाई अन्तरहृदयदेखि माया गर्ने नेपाली नागरिकहरूमध्येमा एक हुँ जस्तो लाग्छ । मैले विद्यालय जीवनदेखि नै धेरै साहित्यकारहरूको कृति पढेको छु । प्रायः मलाई सामाजिक, यौन ज्ञान र जासूसी उपन्यासहरू पढ्न रुचि लाग्दथ्यो । अनि छिटफूट कथाहरू पनि । अझ भन्नुपर्दा व्यङ्ग्यात्मक लेखहरूमा मेरो […]

 होमनाथ सुवेदी, अमेरिका   हातमा घडी गलामा टाइ छ जाने बेला सबैलाई बाई बाई छ । कृष्णचन्द्रसिंह प्रधानको सम्झना गर्दा यी माथिका लोकगीतका हरफ सदा मलाई याद आउँछन् । कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान— यौटा लोकगीत गाइदिनुहोस्, सक्नुहुन्छ? त्यसको उत्तरमा मैले माथिका हरफ गाएँ— हातमा घडी गलामा टाइ छ जाने बेला सबैलाई बाई बाई छ । यो गाउँदा […]

अमरकुमार प्रधान, काठमाडौं माता सूर्यमाया देवी र पिता सूर्यप्रसाद प्रधानको कोखबाट ११९२ साउन ११ गते नागपञ्चमीको दिन पैदा भएका कृष्णचन्द्रको प्रारम्भिक नाम गोविन्द थियो । तर साहित्यमा उत्कर्ष भई नाम चलाएका दाजु हृदयचन्द्र सिंहकै नामको सिको लिएर ‘कृष्णचन्द्र सिंह’ कहलाइए । स्मरणीय छः हृदयचन्द्र सिंहको नाम चन्द्रप्रसाद थियो । जो १९७२ मा जन्मेका थिए । […]

स्मृतिमा बाँचिरहेका विजय दाइ तेजप्रकाश श्रेष्ठ, काठमाडौं ‘कुन गीत हो तिमीले गायौ अविरल खोँच खोँचबाट झरी प्रतिफल भनन भन है पुलकित सुन्दरीजल ।’ (वि.सं २०००) म जन्मनुभन्दा दुई वर्षअघि नै विजय दाइद्वारा रचिएका सुन्दरीजल कविताले मलाई कुत्कुत्याएकै हो । पाठ्यपुस्तकमा पढेका कविशिरोमणि लेखनाथ पौड्यालको ‘पिंजडाको सुगा’ र महाकवि देवकोटाको ‘यात्री’ कविता आदिले मलाई आकर्षित गरेकै […]

विजयमल्ल दाईलाई सम्झँदै शैलेन्द्र साकार, काठमाडौं यस वर्ष विजयमल्लको पनि जन्म शताब्दी बर्ष पर्दोरहेछ । जन्म पनि १९८२ वि.स.मा कृष्ण चन्द्र सिंह प्रधान संग संगै भएको रहेछ विजय मल्लको । ‘तिमीलाई देख्दा सङलो पानी पिए जस्तो लाग्छ’ जस्ता मर्मस्पर्शी कविताका पिता उनले त्यस पछि “छोरीलाई मानचित्र पढाउँदा” नामक प्रसिद्ध कवितामा विश्व मानवताको शंखनाद गरे । […]

सम्झे विर्सेका यादहरू अशेष मल्ल, काठमाडौं तीस सालतिर हुनुपर्छ । बिराटनगरको महेन्द्र मोरङ्ग क्याम्पसमा स्नातकको विद्यार्थी थिएँ । धनकुटामा तत्कालीन राजा वीरेन्द्रलाई कविता सुनाउन निमन्त्रणा पाएँ । प्रज्ञा प्रतिष्ठानको आयोजना । त्यो बेला वीरेन्द्र नेपालको चार विकास क्षेत्रमा महिनौं बस्दथे । त्यही सन्दर्भमा धनकुटा रहेका बेला प्रज्ञा प्रतिष्ठानले कविता वाचनको आयोजना गर्ने गर्दथ्यो । अधिकांश […]