Category: गद्य विविध

भानुभक्त खनाल, गरामनी, झापा प्रजातन्त्र स्थापनापछि पनि रहेका अनेकौं वेथिति र विकृतिहरूका विरुद्ध भएका विभिन्न आन्दोलनहरूबाट विद्यार्थीमा परेको प्रभाव र समाजमा त्यसले ल्याएको सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक परिवर्तनलाई यस कृतिले समेटेको छ । साथै मानव मनमा रहने मनोविज्ञानको फ्रायडीय पक्ष पनि मज्जाले उघारिएको छ । सामाजिक तथा मनोवैज्ञानिक धरातलमा लेखिएको यो उपन्यासले पूर्वको तेह्रथुमबाट सुरु भएर […]

धीरेन्द्र प्रेमर्षि साहित्यमा थोरै मात्र गहिरो अभिरुचि राख्ने मानिसले पनि विद्यापतिको नाम पढेको-सुनेको हुनुपर्दछ । यिनी मैथिली कविका रूपमा विख्यात छन् । अनेकौँ शास्त्रीय ग्रन्थका रचयितासमेत रहेका चौधौँ शताब्दीका यी स्रष्टाको कवि व्यक्तित्व सबैभन्दा मुखर र प्रखर रहेको छ । विद्यापतिको कवित्वशक्तिकै कारण यिनको नामअगाडि महाकवि, कविकोकिल, कविशेखर, कविकण्ठहार, अभिनव जयदेव आदि विशेषणहरू जोडिने गरेका […]

प्रमोद प्रधान   अलमलमा छु यतिखेर । कसरी र कहाँबाट सुरु गरौँ ? समकालीन र नजिकका मित्रसमेत रहेका स्रष्टाबारे लेख्न अलि गाह्रो पनि छ । समकालीन स्रष्टासँग एक प्रकारको नदेखिने किसिमको प्रतिस्पर्धा हुन्छ, ईष्र्या पनि हुन्छ । तर अचम्म लाग्छ, हामी ३० को दशकमा साहित्यमा प्रवेश गरेर निरन्तर लागिरहने स्रष्टाहरूबिच न त प्रतिस्पर्धा छ, न […]

– कृष्ण प्रधान, भारत महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले ‘प्रभुजी! मलाई भेँड़ो बनाऊ’ निबन्धको देखासिकी, आह्रिस, डाह गर्दै मैले पनि प्रभुजीलाई नगोहारी धरै पाइऩँ…र उजूरसहित निवेदन गरिहाले, ‘प्रभुजी! मलाई धुपौरे बनाऊ’ लुखास्त…अरुले जेसुकै भनुन् देखैजाला।  तर मैले एउटा कुरा आजसम्म बुझेको छैन निबन्धकार देवकोटाले उपरोक्त शीर्षकको निबन्धमा ‘प्रभुजी! मलाई बाघ बनाऊ’ वा ‘प्रभुजी! मलाई नेता बनाऊ’ भनी […]

नारायण अधिकारी, रिचमण्ड भर्जिनिया, अमेरिका   गार्गी भारतवर्षकी एक विशिष्ट विदुषी थिइन् । उनको जन्म र पितामाताको बारेमा खास तथ्य नभए पनि उनको नाम वाचक्नवी थियो भन्ने पनि मानिएको छ । गार्गीसँग जोडिएको यो दोस्रो नाम वाचक्नवीका बारेमा विरोधाभाष देखिन्छ । उनी वाचनकलामा निपुण भएकीले वाचक्नवी भनिएको हो वा उनका पिताको थर वाचक्नवी भएकोले वाचक्नवी […]

कृष्ण प्रधान, भारत    आउनोस् श्रोताहरू तपाईलाई म एकक्षण फुटबल मैदानमा लान्छु । देख्नुभो होइन । अब केही बेरमै यहाँ फुटबल म्याच शुरु हुनेछ। देख्नुभो हजूररु हेर्नोस् ता भित्ताभरि टाउकै-टाउको। फुटबल म्याच हेर्न बऱ्याम मानिसहरू । ग्वारग्वारती आइरहेछन् । लु सुन्नुहोस् । पारी भित्ताबाट आएका आवाजहरू- किप्पर कस्तो ?- चुम्बकजस्तो । ब्याक कस्तो ?- भित्ताजस्तो […]

डा.दामोदर पुडासैनी किशोर अनिश्चय छ र पो आनन्द बन्छ जिन्दगी । लाङ्दुक, तिमी र म उस्तै उस्तै रुपमा ब्युँझियौं सखारै । पाँडको एक खण्डमा हामी चार भाइ लहरै सुतेका थियौं, अर्को खण्डमा दुई बहिनीहरु चरा जसरी चाँईंचाँईं चुँईंचुँर्इं गरिरहेथे । तिमी रातभरिको पानीले नुहाएर ताजा र जोशिली बनेकी थियौ । म अघिल्लो दिनको थकाई तिमीलाई […]

प्राडा तीर्थप्रसाद मिश्र, काठमाडौं देशविदेशका नयाँ ठाउँमा भ्रमण गर्ने चाहना कसलाई हुँदैन र ! विभिन्न मुलुक भ्रमण गरेर आएका अरुसित भेटघाट हुँदा उनीहरुको मुखबाट विदेशको वर्णन सुन्दा कौतूहलता लाग्नु स्वभाविकै हो । म धनकुटामा स्कूल कलेज पढ्दाताका विदेश गएर आएकाले आफ्नो अनुभव, घुमेको ठाउँको संस्कृति तथा उन्नति आदि विषयमा व्याख्यान दिने चलन थियो । अमुक […]

रन्जुश्री पराजुली, अमेरिका नेपाल सुन्दर शान्त, विशाल भनेर निबन्धकार देवकोटाले त्यसै भनेका होइनन् । नेपाल देश वास्तविक रुपमा नै यस्तै छ । प्राकृतिक सम्पदाहरुले भरिभराउ भएको यो देश भावात्मक रुपमा शान्त र विशाल पनि त्यत्तिकै छ । हिन्दीको एउटा उखान “उपरवाल देता है तो छप्पर फाडके देता हे’’ भनेझैं प्रकृति आमाले यो देशलाई अतुलनीय सुन्दरताले […]