नेपाली व्याकरणमा आधुनिक भाषाविज्ञानको प्रभाव

नवीन पौड्याल १. विषय प्रवेश भाषा अभिव्यक्तिको साधन हो| यो एउटा यस्तो व्यवस्थित पद्धति हो, जो मुखका विभिन्न इन्द्रियका सहायताले मानवीय धारणालाई अरूसमक्ष सम्प्रेषण गर्दछ| भाषाका विभिन्न विशेषता र प्रकृति हुन्छन्| समग्रमा भाषाका विशेषता र प्रकृति केलाउँदा यो यादृच्छिक हुन्छ, यो वाक्प्रतीक हो, यसमा उत्पादनशीलता हुन्छ, यसमा सांस्कृतिक हस्तान्तरण हुन्छ, यसमा विविधता हुन्छ, यो सामाजिक […]

Continue Reading

भारतमा प्रचलित नेपाली लोकनाटक – सामान्य परिचयात्मक अध्ययन

 नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ यो संसार नै एक नाट्यशाला हो। हामी अभिनेता हौँ र ईश्वर चाहिँ निर्देशक हुन्। अभिनय पक्ष मानवीय जीवनको एउटा मुख्य पक्ष हो। लोकगीत, लोककथा, लोककविता, लोकगाथाझैं लोकनाटक पनि लोकसाहित्यकै रूपमा रहेको छ। यो नाटकको मूल र आदि रूप हो। आज हामी शिक्षित र सभ्य छौं तर आजभन्दा पचास र सय वर्षअघिसम्म हाम्रो […]

Continue Reading

आमा र त्यो नीलो स्वेटर (संस्मरण)

तारा पराजुली त्यस बेला म कक्षा आठमा पढ्थेँ।स्कूलको ड्रेस सेतो सर्ट,निलो फ्रक सेतो जुत्ता सेतै मोजा लगाउनु पर्थ्यो । म कक्षा आठसम्म घर नजिकको स्कूलमा पढेर आठ कक्षादेखि नयाँ स्कूल पढ्न थालेकोले स्कूलले विद्यार्थीका लागि तय गरेको नियमसँग म अपरिचित नै थिएँ । स्कूलले पनि खासै जानकारी गराएको थिएन । पुषको महिना थियो । म […]

Continue Reading

वृद्ध संवेदनाको उपन्यासिका ‘रत्नपार्क’

  नवीन पौड्याल   मदनदेव भट्टराई- व्यक्ति र कृति नेपाली साहित्यमा मदनदेव भट्टराईको नाम पनि आदरका साथ लिइन्छ। मदनदेव भट्टराई भन्नेबित्तिकै रत्नश्री पत्रिका र रत्नश्री स्वर्ण पदकको नामको पुराना पाठक लेखकका मनमा आइहाल्छ। उनले धेरै वर्षसम्म रत्नश्री पत्रिका र पुरस्कार सञ्चालन गरेका थिए। उनी एक साहित्यिक पत्रकार-सम्पादक कवि, नाटककार, निबन्धकार र कथाकार हुन्। उनको जन्म […]

Continue Reading

कथाकार देव भण्डारी : एक अध्ययन

                             नवीन पौड्याल   नेपाली साहित्यमा देव भण्डारीको छुट्टै परिचय र स्थान रहेको छ। उनका पाँचवटा कथासङ्ग्रह प्रकाशित भइसकेका छन्, प्रत्येक कथा विशिष्ट छन्। युगसँग रहेका वस्तुहरू समाहित छन्। उनको जन्म सन् १९४५ कालिम्पोङमा बमबस्तीमा भएको हो। उनका बाबु-आमाको नाम स्व. भगीरथ भण्डारी र साबित्री भण्डारी थियो। उनी सेन्द्रल बैंक अफ इन्डियामा सेवारत रही २०१० […]

Continue Reading

‘भारतीय नेपाली गीत सञ्चयन’ बारे

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ   नेपाली साहित्यमा कमल रेग्मी एक प्रखर गीतकारका रूपमा चर्चित छन्। हालसम्म उनका पाँचवटा  गीतसङ्ग्रह- ‘काँडाफूल’ (२००७), ‘हिउँको आगो’ (२०१२), ‘घामपानी’ (२०१८), ‘कन्फ्लुन्स’ (उनका गीतको श्रद्धामणि प्रधानद्वारा अङ्ग्रेजी अनुवाद, २०१८) र ‘बालुवामा’ (२०२३)  प्रकाशित भइसकेका छन्। उनी गीतमा समर्पित सर्जक व्यक्तित्व बनेका छन्। उनले आफ्नो गीत सिर्जनाबाहेक अरूका गीतको समीक्षा र सङ्कलन […]

Continue Reading

राजेन्द्र भण्डारी-  व्यक्ति एक व्यक्त्तित्व अनेक

नवीन पौड्याल राजेन्द्र भण्डारीको जन्म गहिरी गाउँ, बम बस्ती कालिम्पोङमा २८ सितम्बर १९५६ मा भएको हो। उनको पिताको नाम स्व. भगीरथ भण्डारी र आमा स्व. साबित्री भण्डारी हो। घरमा धार्मिक आध्यात्मिक परिवेश थियो। उनका पिताजी स्वयम् एक एकजना कुशल साहित्य मर्मज्ञ, कवि, आध्यात्मिक र धर्म चिन्तक थिए। उनले घरमा गाउँबस्तीको गरिने सामान्य कामहरू जस्तै गाई […]

Continue Reading

साहित्यमा ऐंजेरू

नवीन पौड्याल, कालिम्पोङ साहित्य मानवीय चेतनाको कलात्मक उपज हो। यसभित्र हार्दिकता, भाव,  कला, ज्ञान, बुद्धि, कौशल सबै कुरा हुन्छन्। साहित्य पढ्नेले धेरथोर अन्य विषयमा पनि ज्ञान पाउँदछ। साहित्यभित्र परोक्ष रूपमा ज्ञान विज्ञानका अन्य धेरै कुरा समेटिएका हुन्छन्। जीवन र जगत्‌का हरेक कुरालाई साहित्यले सम्बोधन गर्दछ। विश्वमा नयाँ नयाँ साहित्य सिद्धान्तहरू उदाइरहेका छन्। साहित्यसित अन्य ज्ञानानुशासन […]

Continue Reading

अनुभूतिहरूको अभिलेख (निबन्ध)

ज्ञानेन्द्र विवश मानव जीवन एक अनन्त यात्रा हो, जहाँ हरेक क्षण नयाँ अनुभूतिहरू थपिँदै जान्छन् । यी अनुभूतिहरू हाम्रो जीवनको नक्सा हुन्, जसले हामीलाई को हौं भन्ने पहिचान दिलाउँछन् । तर यी क्षणहरूलाई हामी कसरी सम्झन्छौं ? कसरी जीवन्त राख्छौं ? यही प्रश्नले मलाई सधैँ सताउँछ । अनुभूतिहरूलाई शब्दमा उतार्नु भनेको तिनिहरूलाई अमर बनाउनु हो […]

Continue Reading

भारतीय नेपाली साहित्य दशा र दिशाबारे टिप्पणी

नवीन पौड्याल   नेपाली साहित्यको चिन्तन र अध्ययन परम्परामा नयाँ नयाँ अध्येताहरूको आगमन भैरहेको छ। विश्व परिप्रेक्ष्यमा उदाएका नयाँ नयाँ सिद्धान्त, चिन्तन र प्रणालीहरूसित अबका नेपाली साहित्यकार र अध्येताहरू अवगत बनेका हुन्छन्। अब त सामाजिक सञ्जाल र अन्य इन्टरनेटका माध्यमले विश्वग्रामको अवधारणालाई सार्थक, मूर्तता र बलियो बनाउँदै गएको छ। अब विश्वको कुनै कुनाबाट पनि कुनै […]

Continue Reading